Sự kiện sử dụng ca khúc "Phố đêm" sai quy định của ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng đang dấy lên một luồng dư luận: cần phải xử lý nghiêm khắc. Tuy vậy, bên cạnh chuyện xử lý, vẫn có đôi điều mà chúng ta cần nhìn lại…

Đàm Vĩnh Hưng đã làm gì? Trong album mới nhất của mình, anh đã sửa lời một ca khúc của tác giả Tâm Anh cho phù hợp với tình huống hiện tại, đồng thời ... sửa tên tác giả. Điều này khiến không những Sở Văn hoá - Thông tin Tp.HCM lên tiếng mà chính tác giả cũng phản ứng một cách mạnh mẽ. Theo tin từ nhiều nhà sản xuất, công ty phát hiện ra điều này là Bến Thành A/V, sau đó tác giả Tâm Anh (nghe đâu là bạn của một viên chức trong Bến Thành A/V) cũng được báo cho biết. Rồi chính tác giả đã gửi thư đến các cơ quan hành chính và Công ty Lạc Hồng (nơi phát hành CD của Đàm Vĩnh Hưng) để khiếu nại. Tuy có dư luận trong giới sản xuất cho rằng vấn đề chính là các hãng “chơi” nhau, vì nếu "soi" ra, hầu như không hãng nào không có sai phạm hoặc nhỏ hoặc lớn, nhưng vấn đề chính yếu là cách làm của Đàm Vĩnh Hưng không thể chối cãi chuyện “lách” của mình trong việc phát hành một ca khúc cũ trước năm '75.

Có lửa thì có khói, trên thực tế, lâu nay cách kiểm duyệt tuỳ hứng và không đồng nhất của các cơ quan kiểm duyệt phát hành audio/video vẫn là nỗi đau đầu của các nhà sản xuất. Chuyện “lách” như vậy để có được một ca khúc trong album như Đàm Vĩnh Hưng làm, không phải anh là người đầu tiên mà chỉ là người đầu tiên bị phát hiện mà thôi. Các nhà sản xuất vẫn “lách” bằng cách chuyển xin giấy phép sản xuất phát hành ở các tỉnh xa hoặc trung ương (tránh Sở Văn hoá - Thông tin Tp.HCM) vẫn là điều mà rất nhiều người đã làm. Cấm đoán và nhiều khó khăn nhưng thiếu thông tin và kém năng lực quản lý vẫn bị xem là vấn nạn của Sở Văn hoá - Thông tin Tp.HCM suốt nhiều thập niên khiến các nhà sản xuất mệt mỏi khi tiếp xúc nhưng cũng dễ “qua mặt” nếu biết khéo léo.

30 năm sau ngày thống nhất đất nước, khi hầu hết các cơ quan hành chính đều đã và đang chuyển sang số hoá việc quản lý thì ở Sở VHTT Tp.HCM vẫn là chuyện nộp văn bản, rồi đôi khi chính văn bản đã duyệt lại bị “vặt”, bị cấm trong một ngày ... xui xẻo nào đó. Khi duyệt bài thì các viên chức Sở dường như luôn e dè và ngại ngùng trước từ ngữ của các ca khúc một cách thiếu bản lĩnh, hơn nữa, còn là chuyện kéo dài thời gian đến mức phát nản. Nhớ lại năm 1996, khi hãng Polygram hợp tác với Saigon Audio sản xuất album Elton John tại VN, vấn đề giấy phép kéo dài đến hơn một tháng, chất vấn Sở VHTT Tp.HCM, một viên chức có trách nhiệm trả lời chính thức trong một cuộc họp báo tại Saigon Audio là, “do thiếu người đánh máy nên công văn chậm trễ”. Kết quả là sau đó hãng Polygram ra đi, có lẽ để tìm một nơi nào có đủ nhân viên văn thư.

Bên cạnh đó, việc cấm/cho vẫn là một vòng luẩn quẩn. Nhiều bài hát “cấm” nhưng sau đó chính giám đốc Sở VHTT Tp.HCM lại ký (một lúc mấy trăm bài) để một hãng karaoke tư nhân phát hành trong nước. Và nhiều bài hát, do thực tế đời sống thay đổi, tự nguyện đổi và sửa lời cho phù hợp vẫn được phát hành. Và cho đến ngày hôm nay, với không khí mở (và có vẻ mở ở một số cơ quan hành chính), việc xác định cấm hay không cấm đã là một bài toán đau đầu của các nhà quản lý. Có lẽ từ sự việc của Đàm Vĩnh Hưng, tiếng chuông báo động về chuyện rối loạn của việc cấm và không cấm các bài hát sáng tác trước năm '75 sẽ phải có một quy định với tiêu chí rõ ràng để không làm khó người sản xuất, làm hoang mang công chúng cũng như xúc phạm đến nhiều nhạc sĩ tiền bối (mà nhiều ca khúc của họ cũng chẳng có sai phạm gì).

Sẽ xử lý Đàm Vĩnh Hưng ở góc độ nào đây? Thật là khó nghĩ. Nếu là bản quyền thì Đàm Vĩnh Hưng sẽ phải có thoả thuận riêng với tác giả và bồi thường thiệt hại thoả đáng, còn về mặt khác thì tên gọi sẽ là vi phạm hành chính hay sai phạm chính trị? Nếu là vi phạm hành chính thì đóng phạt còn thì Đàm Vĩnh Hưng có hát chữ nào "cấm" đâu? Thật khó mà “xử lý tới cùng” như một viên chức của Sở VHTT Tp.HCM phát biểu. Hơn nữa, nếu đã là quản lý hành chính, có lẽ nên lập ra một hành lang trật tự rõ ràng và đúng đắn để không ai phải làm sai, hơn là cứ rối ren lâu ngày dẫn đến chuyện lớn để rồi mới cảnh báo.

Yên Nguyên-LSX